Deneme Nedir?, Nasıl Yazılır?, Örnekleri ve Özellikleri

Yazının konusu yazarın o anda aklına geliveren bir konu görünümündedir. Bir deneme için her zaman, okurun ilgisini çekecek ve denemeyi sonuna kadar okunmasını sağlayacak bir giriş cümlesi çok önemlidir. İyi bir deneme yazmanın yollarından biri, belli bir konudaki düşünceleri önce bir kâğıda gelişigüzel not etmektir. Türk edebiyatının zengin geleneği içinde birçok deneme yazarı ve eseri bulunmaktadır. Deneme yazıları, edebi dergilerde, gazetelerde, bloglarda, kitaplarda ve diğer medya platformlarında yayınlanabilir. Ayrıca deneme türü nedir ve deneme nasil yazilir sorularını yanıtlamaya çalıştık.

Deneme Yazısı Nedir

• Bilinen ilk deneme örneği Fransız yazar Montaigne’ e aittir.
• Deneme, Avrupa edebiyatında Fransız Montaigne ile başladı.
• Deneme, yazarın herhangi bir konu üzerinde kesin hükümlere varmadan, kendi kişisel görüş ve düşüncelerini anlattığı yazı türüdür.
• Deneme yazarı herhangi bir konu üzerinde düşüncelerini içtenlikle ve çoğu defa bir söyleşi ortamında açıklamaya özen gösterir.

Onun için de Atatürk, devrimlerini ulusun en dinç, en dinamik bölüğüne, gençliğe emanet etmişti. Devrimleri tam yaptığına inanacak kadar saf değildi Atatürk. Atatürk bu çatışmada ölmesini bilmiyen şeylere karşı yaşaması gerekeni yaşatmaya çalışmış ve bunda büyük ölçüde başarıya ulaşmış tek devlet adamımızdır. Atatürk, halkıyla köylüsüyle birlikte mutlu olmak istiyordu. Atatürk Türk ulusunun mutluluğunu kendi mutluluğundan ayırmıyordu.

Deneme, ustalık ve deneyim gerektiren bir yazı türü değildir. Ölüm, yaşam, aşk, bilim, ahlak, siyaset gibi toplumları ve insanları ilgilendiren konularla ilgili pek çok sayıda deneme örneği mevcuttur. Denemeler, makaleler gibi düşünce planlı yazılar olsalar da, makalelere kıyasla daha kısa yazılardır. Yazar kendi fikirlerini ispatlama amacı gütmeden, etkileyici bir üslupla yazısını kaleme almaktadır. Deneme özellikleri dendiğinde akla ilk gelenler, öznellik ve samimiyettir. Deneme nasıl yazılır  Gibi deneme hakkında merak edilen tüm soruları bu makalemizde derledik.

Dilediğin zaman, dilediğin yerde!

Günümüzde, deneme ne demek diye sorulduğunda, diğer türlerden farklı pek çok özelliği söylenebilmektedir. Deneme türlerinde güncel olaylardan çok, genel konular ele alınmaktadır. Bu bağlamda «Deneme nasıl yazılır örnek var mıdır?» sorusunu yanıtlayan pek çok esere göz atılabildiği hatırlatılmalıdır. Söz edilen bu türde bir yazı oluşturmak isteyen bireyler, kendi görüşlerini ifade etmek istedikleri alanlara yönelmelidir.

Deneme, samimi ve öznel olmasıyla sohbete, duygu ve düşünceleri belirtmesiyle eleştiriye benzeme riski taşımaktadır. Öncelikli olarak deneme nedir ve deneme nasıl yazılır soruların cevabını bulmaya çalışacağız. Deneme yazmadan önce okunabilen ve bu düzyazı türünü temsil eden ünlü eserlerden bazıları aşağıdaki gibidir; Dolayısıyla ilk olarak bu türde bir yazı oluşturulurken göz önünde bulundurulması gereken deneme yazım kuralları sıralanmalıdır. Bununla birlikte Türk edebiyatına değerli eserler kazandırmış olan ünlü deneme yazarları da aşağıdaki gibi sıralanabilir; Yukarıda belirtilen eserler dikkate alındığı zaman deneme örnekleri edebiyat kapsamında oldukça çeşitlidir demek mümkündür.

Aydınlanma Çağı Nedir?

Her yaştan okuyucu için anlaşılır ve etkileyici bir içerik sunan deneme, düşünce dünyasını genişletmek isteyenler için ideal bir araçtır. “Düzenli” denemenin ilk örneklerine Bacon’da rastlanır. 16.yüzyılın sonlarında deneme, özellikle edebiyat ve sanat konularında eleştiri ağırlıklı bir nitelik kazanmaya başlar. Montaigne, denemelerini nasıl bir ortamda yazmıştır?

Öte yandan, düşüncelerin paragraflara göre düzenlemesi gerekir. Bundan sonra not edilen düşünceleri, anlaşılmalarını kolaylaştıracak bir düzene sokmak gerekir. Bu denemede ateşle oynamayı seven bir Çinli çocuğun rastlantı sonucu kızarmış domuz etini tadan ilk insan olduğu mizah yollu anlatılıyordu. Yüzyılın başlarında, «Domuz Rostosu Üzerine» adlı bir deneme yazmıştı. Denemelerde edebiyat, sanat, insanlar, gelenekler, hatta gülünç olaylar gibi değişik konular ele alınabilir. Yüzyılda Fransız yazar Michel de Montaigne yazdı ve Essais (Denemeler) adıyla yayımladı.

Bu tür deneme yazılarında anlatım genellikle yoğun kısa ve özdür. Montaigne’den başka deneme türünün ünlü yazarları kimlerdir? Sözünü ettiğimiz özellikleri kendinde barındıran yazarların denemeleri okura birçok alanda katkı sağlar, ufuklarını zenginleştirir. Deneme yazıları zaman zaman eleştiri, köşe yazısı, makale, anı gibi türlere benzetilebilir.

Montaigne’in bu sözlerinden de anlaşıldığı üzere deneme yazıları herhangi bir gerçeği kanıtlama zorunluluğu olmadan farklı konular üzerine yazılabilir. Paylaşımcı ve samimi bir üslup deneme bonusu veren siteler ile yazılan denemeler bu bakımdan sohbet, fıkra ve eleştiri yazıları ile karıştırılabilir. Pek çok bağlamda yazılabilen deneme yazıları, türü ve üslubu bakımından farklı düzyazı türleri ile karıştırılır.

Ya da konuyu anlatırken çok iddialı bir konumda olmak gerekmemektedir. Deneme çok iddialı olmayan ve ispat manasın da içerikler içermeyen yazım türlerindendir. Bu bağlam da bazı yazım türlerinin birbirleri ile karıştırıldığı bilinmektedir. Türk Edebiyatı’na Tanzimat Edebiyatı ile giren bu türün en başarılı örnekleri Cumhuriyet Dönemi’nde verilmiştir. Edebiyatımız Batı etkisine girince bir çok türü bünyesine katmıştır. Türk Edebiyatı’nda Tanzimat’la birlikte görülen bu türün Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı’nda başarılı örneklerinin verildiğini söyleyebiliriz.